Food Noise & GLP-1

Is GLP-1 medicatie een oplossing voor food noise, of vooral een stilteknop?

GLP-1 medicatie kan de drang naar eten zachter zetten. Maar als eten voor jou ook rust, controle, beloning of verdoving geeft, is de vraag: pak je dan de oorzaak aan, of alleen het geluid?

Koen Timmer
Koen Timmer ± 12 min leestijd
Visual over GLP-1 medicatie, food noise en emotie-eten

In deze blog lees je:

  • Wat food noise precies is
  • Waarom eten soms zoveel ruimte inneemt in je hoofd
  • Wat GLP-1 medicatie doet
  • Waarom de drang vaak terugkomt als je de oorzaak niet aanpakt
  • Welke rol stress, schaamte en psychologie spelen
  • Hoe je jouw eigen patroon kunt onderzoeken

Dat constante gesprek in je hoofd

Vanavond plof je op de bank na een lange werkdag. Je voelt je niet echt ontspannen, maar eerder even mentaal uitgeschakeld, met je telefoon losjes in je hand en je lichaam in zo'n houding waarvan je ergens weet dat je rug er morgen niet blij mee is, maar zelfs rechtop zitten voelt nu als een taak die iemand nog van je vraagt.

Je scherm beweegt, filmpjes, berichten, een paar zinnen die je half leest en meteen weer vergeet, maar ondertussen zit je aandacht al ergens anders.

Namelijk niet bij het scrollen op je telefoon, niet hoe je erbij ligt op de bank of de kamer om je heen, maar bij dat kastje in de keuken waar nog een zak chips ligt die je vanmiddag expres een beetje naar achteren hebt geschoven.

Je hebt net gegeten, dus honger is het niet, en dat maakt het vervelender, want als het honger was geweest, had je tenminste iets simpels kunnen zeggen tegen jezelf, iets logisch, iets als: mijn lichaam heeft eten nodig.

Maar dit voelt niet als eten nodig hebben, dit voelt eerder als eten willen terwijl je eigenlijk iets anders zoekt, alleen weet je niet precies wat.

En dan begint het gedoe.

Want in je hoofd wordt ineens een soort debat of vergadering geopend waar je zelf niet eens voor hebt gekozen.

"Ach, eentje kan toch wel."

"Nee, want jij neemt nooit eentje."

"Je hebt hard gewerkt vandaag. Je hebt het verdiend."

"Ja, en dus moet je jezelf weer volgooien?"

"Doe normaal, het is maar chips."

"Precies, waarom denk je hier dan al tien minuten over na?"

Je merkt dat je kaken strak staan en dat je duim al een tijdje niet meer scrolt, terwijl je ogen nog steeds doen alsof ze naar je scherm kijken, maar eigenlijk ben je allang aan het wachten tot één van die stemmen wint.

Misschien is dat nog wel het meest vermoeiende eraan. Niet de chips zelf, maar het onderhandelen, het heen en weer trekken, het proberen normaal te blijven doen terwijl eten ondertussen als een open tabblad in je hoofd blijft knipperen.

Je blijft liggen op de bank, maar tot rust komen is niet meer van toepassing.

En ergens, precies in dat kleine, beschamende moment waarop je merkt dat een zak chips meer ruimte inneemt dan je zou willen toegeven, komt ineens die gedachte langs die je liever niet te serieus neemt, maar die toch blijft hangen:

"Misschien is dit waarom mensen GLP-1 medicatie nemen."

Want een paar weken geleden heb je een gesprek gehad met je huisarts. Hij raadde je aan om te starten met GLI (gecombineerde leefstijlinterventie) met als vervolg aan de spuiten gaan (GLP-1 Medicatie).

Eigenlijk wil je het niet in je lichaam spuiten, maar je bent het zoooo zat.

Dat constante praten in je hoofd. Dat trekken, dat wachten tot de drang zakt, dat verliezen van de controle en dat gevoel dat eten al bezit van je neemt voordat je überhaupt iets in je mond hebt gestopt.

Maar uiteindelijk sta je toch op. Terwijl je het niet wilt, pak je die zak chips uit de kast en trek je 'm open. In je linkerhand heb je je telefoon om te scrollen, terwijl je met je rechterhand continu chipjes kan pakken. En dat terwijl de tv op de achtergrond blijft aanstaan.

Het geeft je even rust. Maar niet voor lang. Inmiddels is het stemmetje weer terug dat je vertelt:

"Zie je wel. Je kan er weer niet afblijven hé?"

"Waarom doe je dit nou weer?"

"Vanaf morgen ga ik weer gezond eten."

"Misschien moet je morgen gewoon minder eten."

En daar zit precies waarom food noise zo vermoeiend is.

Het gaat nooit om het zin hebben in de chips, maar om de stem die continu in je hoofd aanwezig blijft gaan.

Het is het denken eraan, het vechten ermee, het onderhandelen, het toegeven, het korte moment van stilte en daarna het schuldgevoel dat vaak harder klinkt dan de drang waarmee het begon.

En precies daarom wil ik het vandaag hebben over food noise.

In deze blog duik ik in op wat food noise is, waar deze vandaan komt, en wat de oplossingen zijn om dit niet meer te ervaren, zonder per se GLP-1 medicatie te gebruiken.

Wat is food noise?

Food noise wordt steeds vaker gebruikt om iets te beschrijven waar veel mensen al jaren mee rondlopen: het stemmetje dat continu in je hoofd afspeelt dat met eten te maken heeft.

In een recent wetenschappelijk artikel werd food noise omschreven als aanhoudende gedachten over eten die iemand als ongewenst of onprettig ervaart en die mentale, sociale of fysieke schade kunnen geven. Het verschil met normale gedachten over eten zit dus vooral in de intensiteit, opdringerigheid en het gevoel dat je er weinig controle over hebt.

Of simpel gezegd:

Food noise is niet dat eten soms in je hoofd zit. Food noise is dat eten te veel ruimte inneemt in je hoofd.

En dat is precies waarom het zo vermoeiend is. Want je bent niet alleen bezig met eten.

Je bent bezig met jezelf tegenhouden, met jezelf overtuigen, met jezelf veroordelen, met opnieuw beginnen, met compenseren en/of met hopen dat het morgen rustiger is.

Waar komt food noise vandaan?

Dit heeft vrij weinig te maken met 'weinig' discipline, of het gewoon doen. Dit gaan we langzaam even uitpellen als een soort ui.

De vier lagen van food noise

De eerste laag, je biologie
Je lichaam heeft systemen die continu meten of er genoeg energie binnenkomt. Als jij te weinig eet, maaltijden overslaat, slecht slaapt, veel stress hebt of vaak streng lijnt, dan wordt eten biologisch belangrijker, een prioriteit, want de enige prioriteit is overleven. Hierdoor kan food noise harder worden na restrictie.
De tweede laag, beloningssystemen
Als je eten, vanuit vroeger, ziet als beloning, dan zal je sneller neigen naar een beloning bij een drukke dag of vervelende situaties. Zeker calorierijk eten: chips, chocolade, koek, pizza. Dat soort eten is snel, beschikbaar en geeft je brein direct een signaal van comfort, beloning of verlichting. Herhaal je dit vaak, dan wordt eten steeds sneller naar voren geschoven als oplossing.
De derde laag, emoties en stress
Food noise wordt vaak harder wanneer je systeem vol zit. Je hebt dan letterlijk meer behoefte aan emotie-eten of stress-eten. Het eten gaat dan niet over iets lekker vinden, maar eten heeft dan een functie: rust en comfort geven. Maar dat kan ook werken als een soort pauze, afleiding, controle of demping.
De vierde laag, je psychologische basisbehoeften (kern)
Als je psychologische basisbehoeften voldoende vervuld zijn, ervaar je minder psychologische frustratie en minder stress. Zijn ze dat niet, dan kan spanning oplopen. En als eten voor jou de snelste route naar rust is geworden, dan is de kans groot dat je die spanning gaat weg eten.
💡 Oppervlakkige oplossingen zoals suiker verbieden, chips niet meer in huis halen of een dieetschema volgen pakken de kern niet aan. Dan blijf je dweilen met de kraan open.

De laag die vaak vergeten wordt: je psychologische basisbehoeften

We hebben allemaal (biologische) basisbehoeften, zoals slaap, eten, drinken, ademen en naar de wc gaan. Maar de psychologische zijn wat onbekender. Eigenlijk kan je ze beter zien als een soort einddoel dat wij, mensen, allemaal hebben. Namelijk een vervuld en gelukkig leven leiden.

Zijn deze ABC-R's voldoende vervuld? Dan ervaar je vaak minder psychologische frustratie en minder stress. Als eten voor jou de snelste route naar rust is geworden, dan is de kans groot dat je die spanning gaat weg eten.

Hier zie je misschien ook het probleem al bij oppervlakkige oplossingen: als je de kern niet aanpakt, dan blijf je vermijden en dweilen met de kraan open.

ABC-R in mensentaal

A, Autonomie
Ik heb regie over mijn leven.
Je leeft niet alleen op moeten, aanpassen of voldoen aan wat anderen verwachten. Je hebt het gevoel dat jij keuzes maakt.
B, Binding
Ik voel me verbonden en gezien.
Je voelt betekenisvolle verbinding met de mensen om je heen. Niet oppervlakkig, maar echt. Je voelt je begrepen.
C, Competentie
Ik voel dat ik iets aankan en groei.
Je ervaart uitdaging en voortgang. Je hebt het gevoel dat je ergens goed in wordt of dat je groeit, in werk, privé of persoonlijk.
R, Rechtvaardigheid
Ik voel dat wat ik geef en ontvang eerlijk voelt.
Je voelt dat er een eerlijke verhouding is. Dat wat jij investeert ook terugkomt, in waardering, erkenning of evenwicht.
Als één of meerdere van deze onder druk staan, loopt spanning op. En als eten jouw snelste manier is geworden om spanning te dempen, wordt food noise vaak harder.

Pak eens pen en papier en werk dit voor jezelf uit. De ABC-R's zijn namelijk subjectief: wat voor mij genoeg autonomie voelt, kan voor jou nog steeds benauwend voelen. Hoe scoor jij op deze vlakken? (Je mag geen 7 kiezen, dat doet iedereen)

Scoor je laag? Dan is de kans groot dat er ergens een frustratie is. Als de frustratie lang of op meerdere vlakken terugkomt, dan kan je emmer overlopen. En de kans is groot dat jij vanuit je waarden of persoonlijkheid dit op wilt lossen met eten (food noise).

Dus hoe kan dit zich uiten:

Autonomie: je voelt te weinig regie, leeft op moeten, past je te veel aan.

Binding: je voelt je alleen, niet gezien of niet echt verbonden.

Competentie: je voelt dat je faalt, achterloopt of het niet goed genoeg doet.

Rechtvaardigheid: je voelt dat je achter de feiten aanloopt, dat je niet gewaardeerd wordt voor wat je allemaal doet.

Frustratie → stress → spanning reguleren → eten. Als dit dagelijks gebeurt, kunnen middelen die de food noise voor jou weghalen heel prettig klinken.

En dan komen we uit bij GLP-1 medicatie.

Wat doet GLP-1 medicatie?

GLP-1 medicatie is een groep medicijnen die het lichaamseigen hormoon GLP-1 nabootst. Dat hormoon speelt een rol bij het verlagen van je bloedsuiker, het vertragen van je maaglediging, het verhogen van verzadiging, het verminderen van eetlust en waarschijnlijk ook het dempen van eetdrang en beloning rondom eten.

Bekende voorbeelden zijn semaglutide zoals Ozempic/Wegovy en liraglutide zoals Saxenda. Tirzepatide wordt vaak in hetzelfde gesprek genoemd, maar werkt net iets anders: dat is een dubbele agonist op GIP en GLP-1.

Oorspronkelijk werden deze middelen vooral gebruikt bij diabetes type 2, maar sommige varianten worden inmiddels ook ingezet bij obesitas en gewichtsverlies.

GLP-1 medicatie kan invloed hebben op:

  • Verzadiging, je voelt je eerder vol
  • Maaglediging, eten blijft langer in je maag
  • Bloedsuiker, minder pieken en dalen
  • Eetlust, je hebt minder trek
  • Eetdrang, het constante denken aan eten vermindert
  • Beloning rondom eten, de aantrekkingskracht van eten neemt af
GLP-1 medicatie zet niet alleen je maag eerder op "vol", maar lijkt bij veel mensen ook de constante drang naar eten zachter te zetten.

Waarom het voor veel mensen als bevrijding voelt

Want voor veel mensen voelt het niet alsof ze ineens meer discipline hebben gekregen, of alsof ze ineens een beter mens zijn geworden, of alsof ze eindelijk "gewoon normaal kunnen doen".

Het voelt eerder alsof iemand het volume in hun hoofd zachter heeft gezet, of juist gewoon even uit.

Alsof dat constante trekken naar eten, dat onderhandelen, dat scannen van de keuken, dat denken aan wat er nog in de kast ligt, dat stemmetje dat zegt "neem nou maar" en daarna "zie je wel, je kan het niet", ineens minder hard aanwezig is. Maar vooral dat stukje schaamte en schuldgevoelens ook gewoon wegvallen, waardoor je ook een stukje zelfvertrouwen kan opbouwen.

En als je jarenlang met food noise hebt rondgelopen, snap ik heel goed dat dit bijna als bevrijding kan voelen. Want mijn bevrijding van emotie-eten en m'n eetstoornis, voelde ook als een mega bevrijding.

In grote onderzoeken zien we dat GLP-1 medicatie zoals semaglutide behoorlijk effectief kan zijn voor gewichtsverlies. In de STEP 1 studie verloren deelnemers met semaglutide 2,4 mg gemiddeld 14,9% van hun lichaamsgewicht, tegenover 2,4% in de placebogroep, allebei in combinatie met leefstijlbegeleiding.

En dat is niet niks. Want dat is niet "een beetje minder snacken". Dat is voor sommige mensen een enorm verschil in gewicht, gezondheid, energie, bloedwaarden, zelfvertrouwen en misschien ook in de hoeveelheid mentale ruimte die eten inneemt.

Maar wat gebeurt er als je stopt?

Want als GLP-1 medicatie de food noise zachter zet, betekent dat dan dat je systeem daarna vanzelf opnieuw heeft geleerd om rustig met eten om te gaan? Of betekent het vooral dat de medicatie zolang je het gebruikt een soort stilteknop indrukt?

Dat is een belangrijk verschil.

Want in de verlengde STEP 1 studie zagen onderzoekers dat mensen na het stoppen met semaglutide in één jaar gemiddeld ongeveer twee derde van hun eerdere gewichtsverlies weer aankwamen. Ook de verbeteringen in bijvoorbeeld cardiometabole waarden bewogen weer terug richting het oude niveau.

Bij tirzepatide zie je iets vergelijkbaars. In SURMOUNT 4 vielen mensen eerst af met tirzepatide, waarna een deel doorging en een deel overstapte op placebo. De mensen die stopten kwamen substantieel gewicht terug aan, terwijl de groep die doorging het gewichtsverlies beter vasthield of verder uitbreidde.

Dus als je denkt: is dit dan een lange termijn oplossing? Dan is mijn eerlijke antwoord: het kan een lange termijn optie zijn, maar vooral zolang je het blijft gebruiken.

Stilteknop of kern aanpakken?

Stilteknop
  • Minder drang zolang het middel werkt
  • Meer rust in je hoofd
  • Minder food noise
  • Minder eetlust
Kern aanpakken
  • Begrijpen waarom eten nodig voelt
  • Stress en patronen herkennen
  • Anders leren omgaan met spanning
  • Terugval leren voorkomen
Het één hoeft het ander niet uit te sluiten. Maar als je alleen het geluid zachter zet, leer je nog niet altijd waarom het ooit zo hard werd.

GLP-1 is geen wondermiddel, maar ook geen vijand

We weten steeds meer over de werking op korte en middellange termijn, maar over jarenlang of levenslang gebruik bij grote groepen mensen is nog minder bekend. Dat betekent niet dat het gevaarlijk is, maar wel dat je eerlijk moet kijken naar bijwerkingen, kosten, vergoeding, spiermassa, terugval na stoppen en de vraag of je ondertussen ook aan gedrag en psychologie werkt.

Daarnaast is het geen neutraal pilletje of wondermiddel. Mensen kunnen bijwerkingen ervaren zoals misselijkheid, diarree, verstopping, buikklachten, vermoeidheid of verlies van eetlust. En bij sommige mensen moet je medisch extra opletten, bijvoorbeeld bij galblaasproblemen, pancreatitis-risico of andere medische klachten. Daarom hoort dit altijd via een arts of behandelaar te lopen.

En als je door GLP-1 veel minder eet, moet je juist extra scherp zijn op voldoende eiwitten, krachttraining, vezels, micronutriënten en normale maaltijden.

GLP-1 medicatie is niet per se slecht, maar ook niet per se goed. Het kan je het eerste zetje geven in de goede richting. Maar ik denk dat het altijd belangrijk is om er een en/en-samenstelling van te creëren.

Dus niet zomaar gebruiken, maar ook begeleiding ontvangen over de oorzaak en kern van de drang om te eten.

Let op

Gebruik GLP-1 medicatie alleen onder begeleiding van een arts of behandelaar. Deze blog is geen medisch advies, maar helpt je nadenken over de gedragsmatige en psychologische laag achter food noise, emotie-eten en terugval.

Wat kun je doen als je food noise ervaart?

Dus wat kun je doen als je food noise ervaart, zonder meteen naar GLP-1 medicatie te grijpen? Begin bij deze vijf vragen over jezelf.

Zelfreflectie, vijf vragen om mee te starten

1
Eet je overdag genoeg, of probeer je de hele dag "goed" te doen, waarna je 's avonds instort?
2
Heb je ritme, of leef je op chaos? Want als je maaltijden, slaap, stress en herstel alle kanten op vliegen, wordt eten al snel een plek waar je brein houvast zoekt.
3
Hoe gaat het met jouw voedingsrelatie? Want zolang chips voelt als falen, wordt één handje chips nooit gewoon één handje chips, maar meteen bewijs dat jij weer "mis" bent gegaan.
4
Welke functie heeft eten voor jou? Geeft het rust? Troost? Controle? Verdoving? Afleiding? Een beloning? Een moment waarop niemand iets van je vraagt?
5
Waar frustreer je op je ABC-R? Mis je regie? Mis je verbinding? Mis je het gevoel dat je iets aankunt? Mis je rechtvaardigheid of waardering?

De vraag is niet alleen: hoe zet ik food noise uit?

Als jouw food noise vooral komt door een biologisch systeem dat keihard aan eten trekt, kan GLP-1 enorm helpen. Maar als jouw food noise vooral wordt aangejaagd door overdag te weinig eten, streng diëten, schaamte, stress, pleasen, eenzaamheid of alles of niets denken, dan moet je die laag ook aanpakken. Anders zet je misschien het geluid zachter, maar leer je niet waarom het geluid ooit zo hard is geworden.

De vraag is ook: waarom is het geluid ooit zo hard geworden?

En dan komen we weer uit bij je psychologische basisbehoeften en psychologie. Want als je dit begrijpt, kan je gedrag voorspellen en erop anticiperen. En leer je begrijpen waar het frustreert, waardoor je dus wilt eten.

Dit gaat lang niet altijd over onwetendheid, 'gewoon doen' of meer 'discipline'. In mijn ogen zit daar vaak de kern, die veel te onbegrepen is. Want als je niet doorhebt waar je op frustreert, ga je het ook nooit (gericht) kunnen aanpakken. Dus blijf je onbewust doorgaan in je oude patroon.

Iedereen kan zijn doelen bereiken, daar ben ik heilig van overtuigd. Maar wel met een juist (op maat gemaakt) plan.

Lees ook: Waarom heb jij geen motivatie?, in die blog ga ik dieper in op waarom motivatie verdwijnt en hoe psychologie daarin een rol speelt.

Ontdek wat er onder jouw eetgedrag zit

Zonder je nu helemaal te overladen met kennis en kunde, begint het bij jou in je frustraties rondom je ABC-R. Waar frustreer jij nu op?

Als je dit helder hebt, kan je verder duiken in wat er nodig is, vanuit je psychologie, om een vervulde ABC te behalen.

Om dit helder in kaart te brengen, heb ik een test ontwikkeld die dit voor jou blootlegt. Wil jij ontdekken welke patronen onder jouw eetgedrag ervoor zorgen dat je stress weg eet, behoefte hebt aan emotie-eten of steeds terugvalt in oud gedrag? Dan gaat deze test je inzicht geven in precies jouw behoefte.

Wil jij weten waar jouw food noise vandaan komt?

Als je merkt dat eten bij stress, vermoeidheid of emoties steeds opnieuw terugkomt, dan is meer discipline meestal niet de oplossing. Je moet begrijpen welk patroon bij jou aangaat.

Maak de gratis eetgedragtest →
Of plan een kennismakingsgesprek

Veelgestelde vragen

Veelgestelde vragen over GLP-1, food noise en emotie-eten

Bij veel mensen kan GLP-1 medicatie de eetlust en constante gedachten aan eten verminderen. Het kan dus voelen alsof het volume in je hoofd zachter wordt gezet. Maar of het ook de oorzaak oplost, hangt af van waar jouw food noise vandaan komt.

Niet altijd. Als emotie-eten vooral ontstaat door stress, schaamte, overprikkeling, pleasen, eenzaamheid of alles-of-niets denken, dan is het belangrijk om ook die laag aan te pakken. Anders kan de drang terugkomen zodra de medicatie stopt of zodra spanning oploopt.

Onderzoek laat zien dat veel mensen na het stoppen met GLP-1 medicatie weer gewicht terugkrijgen. Dat betekent niet dat het middel niet werkt, maar wel dat gedrag, leefstijl, spiermassa, voeding en psychologie belangrijk blijven.

Soms wel. Zeker als food noise samenhangt met te weinig eten overdag, streng diëten, stress, slaaptekort, schaamte of emotionele spanning. Dan kan het helpen om je ritme, voedingsrelatie en onderliggende patronen aan te pakken.

Omdat eten niet altijd over honger gaat. Soms geeft eten rust, beloning, afleiding, controle of verdoving. Dan zoekt je systeem niet per se voeding, maar verlichting.

Nee, dat is niet de boodschap. GLP-1 kan voor sommige mensen helpend zijn, maar het hoort altijd via een arts of behandelaar te lopen. Deze blog helpt je vooral nadenken over de psychologische laag achter food noise en terugval.

Kijk naar je patroon. Wordt het sterker na een drukke werkdag, na weinig eten, na stress, na schaamte of wanneer je je alleen voelt? Dan vertelt food noise vaak iets over wat jouw systeem probeert op te lossen.