Waarom je naar de chips grijpt als alles goed gaat — het Willem-effect

Q: Wat is de innerlijke criticus en hoe beïnvloedt die mijn eetgedrag?

De innerlijke criticus (of 'Willem' zoals Koen hem noemt) is de stem in je hoofd die commentaar levert op je keuzes, vooral op momenten van kwetsbaarheid. Die stem klaagt het hardst als je iets doet wat niet bij jouw persoonlijkheid of waarden past. Door beter te begrijpen hoe jij zelf in elkaar zit, wordt die stem vanzelf stiller.

In deze blog lees je:

Waarom je naar chips grijpt als alles juist goed gaat
Wie Willem is en wat die stem je eigenlijk vertelt
Hoe een overwinning zonder bestemming je emmer vult
Koens eigen verhaal: 10 kilo in 4 weken
Hoe angst je kompas wordt naar wat je echt wilt

De dinsdagavond waarop alles goed ging

't Is een dinsdagavond om 19.30 uur. Ik heb net een goed salesgesprek gehad. De klant zei gewoon: ja. Ik hang op, klap de laptop dicht, leun achterover, en voel heel even iets van trots.

Ein-de-lijk komen de dokkoes binnen.

Om 't te vieren sta ik tien minuten later in de keuken. Ik trek de koelkast open om te kijken of d'r wat lekkers ligt. Dat heb ik gewoon verdiend. Ik heb hard gewerkt, toch?

De koelkast is aardig leeg, bewust, want ik wilde gezond eten. Tien minuten later sta ik in de kast te zoeken. Ik zie daar m'n favoriete gezonde chips liggen; high-protein chips met paprika smaak. Ik moet toch een beetje gezond doen he?

Voordat ik het eigenlijk echt beseft, zit m'n hand in de zak chips. Ik snap eigenlijk niet echt waarom. Er was niks mis. Sterker nog, het ging juist goed? En toch voelde die opluchting van het gesprek niet lang genoeg om op te blijven drijven. Binnen een kwartier was het weg, en stond ik daar weer.

Dat keiharde werken is helemaal niet uitputtend, maar vooral het winnen, en toch niet weten waarvoor je eigenlijk wint.

Maak kennis met Willem

Laat mij je even voorstellen aan Willem. Dat stemmetje in je hoofd dat altijd precies op zo'n moment binnenkomt, ongevraagd, met een mening klaar. Iedereen heeft er eentje. De mijne heet Willem.

En daar stond hij al. Leunend tegen het koelkastdeurtje, armen over elkaar.

Het feestje dat niemand houdt

Want dat is het rare aan dat gevoel van winnen. Het is net een feestje waar niemand je heeft verteld hoelang het duurt.

Twee minuten lang ben jij het middelpunt. Trots, warm, alsof het universum even speciaal voor jou een deuntje draait. En dan, zomaar, gaat het licht weer aan. Feestje voorbij en iedereen naar huis. Jij staat er nog, met een leeg glas in je hand en die ene onhandige vraag die niemand durft te stellen: en nu?

Je hoofd kijkt om zich heen. Zoekt naar het volgende feestje. Niet omdat het gulzig is, maar omdat het niet weet wat er anders moet gebeuren. Er is geen groter plan waar deze deal een stapje in was. Geen bestemming waar die dokkoes voor bedoeld waren. Alleen dit ene feestje, en de stilte erna.

Dus loopt het naar de dichtstbijzijnde deur die openstaat. Vanavond is dat de kast. Chips zijn geen probleem. Chips zijn gewoon het volgende feestje dat toevallig al open was, in de keukenkast.

Het probleem is niet wat je denkt

Het probleem is niet dat je geniet van een overwinning. Het probleem is dat je niet weet wat de overwinning is. Een goed salesgesprek is een station, geen bestemming. Maar als je de bestemming zelf nooit hebt opgeschreven, viert je hoofd bij ieder station hetzelfde feestje: kort, lekker, en daarna een houten kop van de suiker en de schaamte.

En dan went je eraan. Elke overwinning wordt een excuus, elke tegenslag ook, en op een dag heb je een koelkast vol goede bedoelingen en een kast vol paprika-chips die je "voor de noodgevallen" hebt gekocht. Alleen blijkt elke dinsdag ineens een noodgeval.

Werkt het? Of werkt het gewoon lang genoeg om je ervan te weerhouden erover na te denken?

Herken je dit patroon bij jezelf?

Doe de gratis eetgedragtest en ontdek in 5 minuten waarom jij steeds terugvalt, ook op de momenten dat alles eigenlijk goed gaat.

Doe de gratis eetgedragtest

Angst als kompas

Hier komt het punt waar Willem, voor een keer, zijn mond hield: je hoeft niet uit te zoeken wat je echt wilt. Kijk naar waar je het bangst voor bent. Dat is namelijk hetzelfde antwoord, gewoon achterstevoren.

Mijn eigen Willem op zijn drukst

Ik weet het, want ik heb Willem zelf op zijn drukst meegemaakt. Vorig jaar liet ik een dumbbell op mijn teen vallen, met een voet in het verband, thuis, zonder een dag die ik zelf nog kon indelen. Ik dacht dat ik bang was om mijn bedrijf kwijt te raken.

Bleek ik vooral bang te zijn dat niemand zag hoe hard ik altijd voor iedereen klaarstond, behalve voor mezelf.

Dus ik ging weer eten. En hoe. Ik kwam in 4 weken tijd 10 kilo aan. Ik at alles wat los en vast zat.

Hoe je in elkaar zit bepaalt wanneer Willem praat

Want Willem klaagt niet zomaar willekeurig. Hij klaagt hardst op de momenten dat ik iets doe wat helemaal niet bij mijn persoonlijkheid past. Een strak contentschema volgen omdat "dat nu eenmaal moet." Salesgesprekken voeren op een manier die voor een ander werkt, maar niet voor mij. Elke keer dat ik tegen mezelf inging, stond Willem al klaar met zijn mening, en had-ie eigenlijk best wel een beetje gelijk.

Zodra ik uitzocht hoe ik echt in elkaar zit, niet alleen wat ik wil, maar ook hoe ik daar het beste kom, werd Willem stiller vanzelf. Niet omdat ik hem monddood maakte, maar omdat er simpelweg minder te klagen viel.

Iedereen wil weten wat ze willen. Bijna niemand vraagt zich af hoe ze dat, gegeven wie ze zijn, het beste kunnen bereiken. En dat gat is precies waar de meeste mensen weer terugvallen.

Op een gegeven moment, ergens in die weken, begon ik mezelf dezelfde vragen te stellen die ik al jaren aan mijn klanten stel: waarvoor doe ik dit allemaal, en klopt dat nog met wat ik nu aan het doen ben, en met wie ik nu eenmaal ben?

Dat is geen vraag die je in tien minuten beantwoordt op een zaterdagochtend met een kop koffie erbij. Dat is een vraag die om structuur vraagt. Om iemand die hem blijft stellen, ook op de dagen dat Willem harder praat dan jij.

Jouw emmer en wanneer hij overloopt

Dus dat is hem, die truc. Je hoeft niet te zoeken naar wat je wilt, in ieder geval niet geforceerd. Ga eens op zoek naar waar je 's avonds echt bang voor bent, en dan gewoon het tegenovergestelde lezen.

Makkelijker gezegd dan gedaan, natuurlijk. Want je eigen angst herkennen is een ding. Er ook nog eerlijk naar durven kijken, zonder meteen weer naar de kast te lopen, is een tweede.

En dat eerlijke kijken is precies waar het bij de meeste mensen misgaat. Niemand heeft ze ooit laten zien hoe je dat doet.

Ik had anderhalve maand nodig en heeul wat kilo's d'rbij. Maar ik ben wel blij dat het is gebeurd. Want het heeft mijn hele gevoel van zingeving en bedrijf op de kop gezet. Ik heb het hele roer omgegooid. Een business gebouwd op een manier die wel bij mij past. Niet op een geforceerde manier van wat coaches je online door de strot duwen.

En dat "bij mij passen" zit hem niet in wat ik online had gezien of wat werkte voor iemand anders. Het zit hem in hoe ik zelf in elkaar zit.

Doe mee met de gratis challenge. Laat Willem voor een keer verbaasd zijn.

Dit is precies waarom ik de 7-daagse challenge heb gemaakt. Niet om je nog een schema te geven, of Willem monddood te maken met willekracht. Wel om samen op te sporen waar jouw dinsdagavond vandaan komt, hoe jij zelf in elkaar zit, en waar dat elkaar nog niet raakt.

Doe mee met de gratis challenge Meer informatie

PS. Waar ben jij het bangst voor? En wat zegt dat, stiekem, over wat je allang wilde?

Veelgestelde vragen

Vragen over emotie-eten, Willem en zingeving

Waarom grijp ik naar eten als alles eigenlijk goed gaat?

Emotie-eten ontstaat niet alleen bij negatieve emoties. Na een overwinning verdwijnt het dopaminegevoel snel. Als er geen groter doel is waar die overwinning naartoe leidt, zoekt je hoofd automatisch het volgende feestje. Eten is dan de snelste uitlaatklep. Dit heeft niets met discipline te maken, maar met het ontbreken van zingeving en richting.

Wat is de innerlijke criticus en hoe beïnvloedt die mijn eetgedrag?

De innerlijke criticus is de stem in je hoofd die commentaar levert op je keuzes, vooral op momenten van kwetsbaarheid. Die stem klaagt het hardst als je iets doet wat niet bij jouw persoonlijkheid of waarden past. Door beter te begrijpen hoe jij zelf in elkaar zit, wordt die stem vanzelf stiller.

Hoe gebruik ik angst als kompas om emotie-eten te stoppen?

Je hoeft niet te zoeken naar wat je wilt. Ga op zoek naar waar je het bangst voor bent, en lees dat achterstevoren. Bang dat succes een geluksschot was? Dan verlang je naar structureel vertrouwen in jezelf. Bang dat je over vijf jaar nog steeds in de kast staat? Dan verlang je naar een reden om te stoppen die groter is dan willekracht. Angst wijst altijd naar het verlangen erachter.

Waarom werkt een strikt plan niet als ik ook emotie-eet na positieve momenten?

Een plan werkt niet als het ingaat tegen wie je bent. Als jouw copinggedrag zowel bij negatieve als positieve emoties opduikt, is de oorzaak dieper dan voeding. Je volle emmer loopt over bij frustraties in autonomie, verbondenheid of uitdaging. Een plan dat alleen gaat over wat je eet, laat die kern onaangeroerd.

Ik ben bang voor Willem. En dit is wat jij kan leren van Willem.