Je kan van een Fiat Panda geen Ferrari maken

In deze blog lees je:

Het verhaal van de coach die om negen uur 's avonds toch nog ja zei
Waarom eten soms het enige "ja tegen jezelf" is dat je die dag hebt uitgesproken
De auto-metafoor die uitlegt waarom wilskracht niet werkt
Drie vragen die je vertellen waar jouw motor in het rood schiet
De twee soorten brandstof, en waarom de verkeerde je uitput

De avond waarop nee simpelweg geen optie was

Ik had laatst een gesprek met een klant. Laten we haar even "zij" noemen, want de details doen er niet toe, het patroon wel.

Het was al diep in de avond. Haar goede voornemen was minder werken. Inmiddels was het alweer 20.45 uur en had ze die dag al acht gesprekken gehad.

Ze plofte op de bank, telefoon in d'r hand, en zag een berichtje binnenkomen. Een oud-klant, die vroeg of ze "heel misschien nog even" tijd had voor een korte vraag.

Ze wist het antwoord voordat ze er goed over nadacht. "Ja, natuurlijk, stuur maar door."

Twintig minuten later zat ze weer aan haar laptop, omdat "nee" simpelweg niet in haar opkwam als optie.

Terwijl ze typte, hoorde ze dat stemmetje al meepraten. (Ik noem de mijne Willem, of hoe je 'm zelf ook noemt.)

"Goed zo. Zie je wel, je bent er voor mensen. Dit is wat een goede coach doet."

Maar ergens, onder dat goedkeurende gemompel, zat iets anders. Een vage onrust die ze niet meteen kon plaatsen. Ze keek even op van haar scherm, naar haar vriend, die allang languit op de bank lag met een serie aan, helemaal relaxed. "Kom je er ook zo aan, schat?"

Ze voelde een steek die op irritatie leek, maar eigenlijk meer op verdriet. Waarom kan hij dat wel, gewoon stoppen, en ik niet?

Om half tien klapte ze de laptop dicht. Ze wilde eigenlijk gewoon naar bed. Ze wilde, heel eerlijk, dat iemand haar een keer zou vragen hoe haar dag was, in plaats van dat zij dat de hele dag aan anderen vroeg.

In plaats daarvan liep ze naar de keuken. Niet vanuit honger, want ze wist het zelf ook niet precies waarom, tot ze met een half leeg pak koekjes weer op de bank zat.

Dat koekje was het enige "ja tegen mezelf" dat ze die hele dag had uitgesproken.

Wil je weten waarom? Dan moet ik je iets uitleggen over auto's.

Nu ben ik ab-so-luut geen auto-fanaat en kan oprecht het verschil niet noemen tussen een Porsche en een Ferrari. Maar ik leg het je graag uit zoals ik het ook aan haar uitlegde.

Stel dat je een auto bent. Een speciale auto die anders is dan iedere andere. Een specifiek model, met een specifieke motor, een specifiek stuur, en specifieke eigenschappen die je niet zelf hebt gekozen. Ze zaten er al in toen je van de fabriek rolde.

Een auto zonder rem, op een route die vraagt om stoppen

Bij haar was dat laatste het geval. Een auto die nooit "nee" op het dashboard heeft staan. Alleen "ja" en "misschien later."

Dit is niet per se negatief. Iedere auto heeft zo zijn eigen superkrachten, maar ook zijn eigen valkuilen. Zo weet je dus precies hoe jij het beste dat circuit kan winnen.

Haar route — wat ze werkelijk belangrijk vindt in het leven — is voor een groot deel: er zijn voor anderen en nooit iemand teleurstellen. Dat is een warme, mooie route om te rijden.

Maar leg die twee eens naast elkaar. Een auto zonder rem, op een route die constant vraagt om te stoppen voor iemand anders. Dat is voluit doorrijden, dag in dag uit, met een gaspedaal dat vastzit en een rem die er niet is.

Bij haar klonk het gepiep zo: ze zei "ja" tegen een klant om negen uur 's avonds, terwijl haar lijf al twaalf uur op was. Ze zag haar vriend moeiteloos stoppen met werken, en voelde zichzelf daarbuiten staan, alsof zij de enige was die dat niet kon.

Dat is niet zomaar een vervelend momentje. Dat is haar motor die in het rood schiet. En als de motor in het rood schiet, moet die hitte ergens heen.

Bij haar was dat, later die avond, een half pak koekjes. Niet omdat ze zwak is. Omdat dat koekje het enige "ja tegen mezelf" was dat ze die hele dag had uitgesproken.

Effekes praktisch: hoe herken je dit bij jezelf?

Vraag jezelf dit aan het einde van een dag:

Dit is het stuk dat bijna iedereen overslaat

Ze weten wel dat ze ergens naartoe willen, die stip op de horizon, dat doel.

Maar ze checken nooit of hun specifieke auto die route wel kan rijden zonder in het rood te schieten. Dus blijven ze gas geven, op wilskracht, tot het gaat piepen. En dan grijpen ze naar het snelste ding dat de temperatuurmeter weer laat zakken.

Voor de één is dat eten. Voor de ander werken tot ze omvallen, scrollen, of altijd maar ja zeggen tegen iedereen behalve tegen zichzelf.

Herken je dit patroon?

Doe de gratis 7-daagse challenge en ontdek waar jouw motor precies in het rood schiet, en wat er dan echt nodig is.

Doe de gratis challenge

Een auto rijdt niet op wilskracht alleen. Hij rijdt op brandstof.

Er zijn twee soorten brandstof die je kan tanken.

De ene soort houdt de motor soepel draaiend, kilometer na kilometer, zonder oververhitting. Dat is de brandstof die ontstaat wanneer drie dingen kloppen:

1Je doet iets omdat je het zelf kiest, niet omdat het moet.
2Je voelt je onderweg gezien door de mensen om je heen, niet onzichtbaar.
3Je merkt dat je ergens beter in wordt, in plaats van dat je continu het gevoel hebt aan te modderen.

Kloppen alle drie, dan rijdt de auto vanzelf. Soepel, zonder dat je jezelf hoeft op te jagen.

Maar mist er ook maar één van die drie, dan begint de motor te piepen.

Dit is de kern die bijna niemand doorheeft

Bij haar ontbraken ze eigenlijk alle drie tegelijk. Ze koos niet zelf wat ze deed, ze deed wat er van haar verwacht werd. Niemand vroeg hoe het echt met haar ging, dus ze voelde zich onzichtbaar in haar eigen dag. En omdat ze steeds harder moest rennen om overeind te blijven, had ze allang niet meer het gevoel dat ze ergens goed in was, alleen dat ze overleefde.

Dat is precies waar het schuurt. Niet één ding dat misgaat, maar drie dingen die allemaal tegelijk knagen, dag in dag uit, zonder dat iemand ooit heeft benoemd wat er precies piept.

Eten is niet het probleem. Eten is het symptoom. Dit is het startpunt, maar niet de kern.

Als je de hele dag niet zelf kiest, je niet gezien voelt, en het gevoel hebt dat je faalt in plaats van groeit, ontstaat er een soort druk die ergens heen moet. En het lichaam kiest daarvoor altijd de snelste uitweg, niet de gezondste.

Bij haar was dat, die avond, een half pak koekjes. Omdat haar route (er zijn voor anderen) al dagenlang botste met wat haar auto nodig had (zelf kiezen, gezien worden, ergens goed in zijn), en die botsing moest ergens landen.

Het gaat niet om harder rijden. Het gaat om afstemmen.

Hoe verder je leven afwijkt van je waarden en van wat jouw specifieke auto nodig heeft, hoe sneller die druk oploopt en hoe sneller je daarna weer naar de kast loopt.

Het gaat dus niet om harder je best doen om niet te eten.

Het gaat om de druk zelf verlagen, door je route en je auto weer op elkaar af te stemmen. Doe je dat niet, dan blijft de motor piepen, en blijft eten (of werken, of scrollen) de snelste manier om dat geluid even te laten stoppen, zonder dat het probleem zelf ooit wordt opgelost.

Alleen: dat afstemmen doe je niet door harder te rijden, of door een ander model auto te willen zijn.

Dat doe je door precies te weten welke auto je bent, welke route bij je past, en waar die twee nu tegen elkaar in werken.

Dit is serieus mogelijk bij ieder doel dan ook. Zolang de basis — jij — niet staat, is het geluk hebben om je doel te bereiken.

Hoor voor het eerst waar jouw motor al die tijd al over probeerde te piepen.

Dat is precies waar mijn 7-daagse challenge voor is gemaakt. Zeven dagen om te ontdekken wat jouw motor precies nodig heeft om niet meer in het rood te schieten.

Doe de gratis challenge Meer informatie

PS. Waar hoor jij dat gepiepje het hardst, in je werk, in je relaties, of ergens anders? En wat doe jij meestal als je het hoort?

Veelgestelde vragen

Vragen over persoonlijkheid, gedrag en de auto-metafoor

Waarom lukt afvallen mij niet, ook al doe ik zo mijn best?

Omdat de meeste mensen harder proberen te rijden met een auto die niet de juiste brandstof krijgt. Afvallen lukt structureel pas als drie dingen kloppen: je kiest zelf wat je doet, je voelt je gezien, en je hebt het gevoel ergens beter in te worden. Ontbreekt er één, dan schiet de motor in het rood en grijp je naar de snelste uitlaatklep. Dat is niet zwak, dat is gewoon hoe je systeem werkt.

Wat bedoel je met "welke auto je bent"?

Ieder mens heeft een eigen persoonlijkheid: een specifieke manier waarop je energie krijgt, hoe je omgaat met grenzen stellen, wat je drijft en wat je uitput. Sommige mensen hebben van nature een sterke rem. Anderen zijn gebouwd om door te rijden en ervaren stilstand als iets wat mist. Dat zegt niks over wie beter is, maar wel over wat jij nodig hebt om zonder overbelasting te functioneren.

Waarom werkt wilskracht niet bij emotie-eten?

Wilskracht is een eindige brandstof. Als je de hele dag jezelf voorbijloopt, nee zegt tegen je eigen behoeften, en je onzichtbaar voelt, raakt die tank leeg. Op het moment dat de motor in het rood schiet, kies je niet meer bewust. Je lichaam kiest dan automatisch de snelste manier om de druk te verlagen. Meer wilskracht toevoegen aan een oververhitte motor lost niets op. Wat wel helpt: de druk zelf verlagen door je leven beter af te stemmen op wie je bent.

Wat zijn de drie brandstofsoorten die je noemt?

De drie elementen die ervoor zorgen dat je motor soepel draait zijn: 1) Autonomie — je doet iets omdat je het zelf kiest, niet omdat het moet. 2) Verbondenheid — je voelt je gezien door de mensen om je heen, niet onzichtbaar. 3) Competentie — je merkt dat je ergens beter in wordt, in plaats van dat je het gevoel hebt continu te falen. Kloppen alle drie, dan rijdt de auto vanzelf. Mist er één, dan begint de motor te piepen.

Hoe weet ik welke auto ik ben?

Dat ontdek je door te kijken naar wanneer jouw motor in het rood schiet. Stel jezelf aan het einde van een dag drie vragen: Heb ik vandaag ergens nee gezegd, of alleen maar ja tegen iedereen behalve tegen mezelf? Heeft iemand vandaag naar mij gevraagd, of vroeg ik alleen maar aan anderen hoe het met hen ging? Voelde ik me vandaag goed genoeg, of moest ik steeds opnieuw bewijzen dat ik het waard was? De antwoorden wijzen naar waar jouw motor het hardst piept.

Waarom jezelf begrijpen de belangrijkste tool is om af te vallenJe kan van een Fiat Panda geen Ferrari maken